Harput'tan Elazığ'a
Sırtınızı Harput Kalesi’nin bin yıllık taşlarına yasladığınızda, rüzgâr size yukarı mahallelerin terk edilmiş avlularından hikâyeler anlatır. Harput, savunma ihtiyacının ve stratejik konumun bir sonucu olarak o sarp kayalıkların üzerine, doğal çevrenin sunduğu tüm zorluklara ve imkânlara göğüs gererek kurulmuştur. Bu kadim yerleşmenin kaderini belirleyen en temel unsur, sarp topografyanın sunduğu güvenlik ama aynı zamanda tarım ve genişleme alanlarının kısıtlılığı olmuştur. Kayaların arasına sıkışmış bu hayat, asırlar boyu kendine özgü bir mimari ve kültür dokusu örmüştür.
Adımlarınız sizi aşağıya, Mezra’ya doğru götürdükçe coğrafyanın dili değişir. 19. yüzyılın ortalarında, Harput’un o daralan kalıpları artık ruhuna dar gelmiş ve şehir, Agavat Mezrası’nın o bereketli düzlüğüne, yani bugünkü Elazığ’a doğru akmaya başlamıştır. Bu sadece mekânsal bir yer değiştirme değil; aynı zamanda su kaynaklarına duyulan özlemin ve modernleşen bir dünyanın yeni ulaşım ağlarına eklemlenme çabasının bir sonucudur. Elazığ, ovanın sunduğu genişleme imkânıyla hızla serpilmiş; suyun ve yolun etrafında şekillenen yeni bir kentsel fizyoloji oluşturmuştur.
Bugün Harput’a baktığınızda, buranın sadece bir harabe değil, rekreasyonel bir cazibe merkezi ve yaşayan bir hafıza mekânı olduğunu göreceksiniz. Planlanan fiziki mekân düzenlemeleriyle Harput, ovada boğulan modern insanın nefes aldığı, geçmişin estetiğiyle doğanın huzurunu birleştiren bir "çevre planlaması" örneğine dönüşmektedir. "Karmı yağmış şu Harput'un başına" türküsünü dinlerken, ovanın düzlüğünden kalenin mağrur zirvesine bakmak; aslında kendi kökleriniz ile geleceğiniz arasındaki o görünmez köprüde yürümektir.
0 yorum:
Yorum Gönder